эко2

ЭКОПАРК, ЧТО В НЕМ ОСОБЕННОГО?

Парк — это место отдыха граждан,куда приходят с семьёй, друзьями и т.д.          А экопарк — это экологически чистая зона отдыха,где запрещено курить, употреблять алкоголь,сорить. Такого рода места призывают своим существованием к охране окружающей среды, заботе о ней и к здоровому образу жизни. Именно  в этих целях был построен экопрак в Мирзо-Улугбекском районе города Ташкента. Он открылся 10 июня 2017 года. Парк принадлежит иностранному предприятию «Orient mebel»,но дизайном данного экопарка занималось дизайнерское агентство «Design house».

 эуо3В экопарке много зелени и хочется дышать полной грудью. » Было посажено 16.000 деревьев и кустарников, ранее на месте экопарка их было  5.000,» — говорит директор экопарка Бахтиер Камилджанович Саидов. Парк пользуется большой популярностью у семейных пар, детей, любителей активного отдыха. Здесь достаточное количество спортивных площадок: теннисный корт, футбольное поле, баскетбольная, тренажерная, бадминтонная площадки, специальное место для занятия йогой и многое другое. Площадки платные, но с 6 до 10 утра все они работают бесплатно для всех. По словам директора экопарка, именно в  это время очень много пенсионеров занимаются спортом. экоАсфальтные дороги разделены на две части: красную и синюю. Красная часть для пешеходов, а синяя для велосипедов. «Здесь конечно тихо и спокойно, но когда много ребят на велосипедах и роликах, становится более опасно, так как они просто пролетают мимо пешеходов,» — говорит посетитель экопарка Анна Александровна.

эуо4Парк оснащен 96 камерами наблюдений,что позволяет чувствовать себя спокойно и защищено. Помимо этого у каждого из входов стоит охранник и проверяет багаж, с которым приходят отдыхающие для их же безопасности. В целом в экопарке работают 48 сотрудников.

эко1Экопарк довольно популярен и это понятно количеству людей, которые отдыхают здесь. Оно и понятно, ведь здесь свежий воздух, прекрасные спортивные площадки, удобные скамейки, которых здесь ну очень много. !!!

Такого рода парк является отличным стимулом для ведения здорового образа жизни, который не зря пользуется большим спросом среди населения всей планеты. Если вы ещё не задумались заниматься спортом, то в экопарке есть хорошая возможность начать.

 

Ригина Маджитова

оролда шом

ОРОЛ ИЗИДАН…

(1-мақола)

Устюрт платоси ва тарихий Ипак йўли

Ўзбекистон  2016 йилдан амалга оширилаётган Бирлашган Миллатлар Ташкилоти томонидан илгари сурилган 17  барқарор ривожланиш мақсадларининг (БРМ) 16 тасига қўшилди, холос.  “Денгиз экотизимларини асраш” деб номланган 14 – мақсадга қўйилишдан фойдаси йўқ, деб ҳисобланди. Чунки Марказий Осиё республикалари, хусусан Ўзбекистоннинг иқлимини мўътадиллаштирилиб,  минглаб одамлар, ҳайвон ва ўсимликларга жон бахшида этиб турган Орол денгизи  инсонлар хотирасида ўтмишга айланди. Марказий Осиёнинг Минтақавий экологик маркази (МОМЭМ) томонидан Европа Иттифоқи молиявий кўмагида амалга оширилаётган «UzWaterAware» лойиҳаси доирасида  Ўзбекистон сув хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Вазирлар кенгаши, “Ўзгидромет” мутахассислари, журналистлар иштирокида Оролбўйи ҳудудлари ва Орол денгизига медиатур ташкил этилди. джипқ Асосий мақсад-Орол денгизи фожеасини нафақат яна бир маротаба одамларга эслатиш, балки бугунги кунда сувсизликнинг қийин шароитларида Оролбўйи аҳолисининг турмуш шароити, аҳоли фаровонлигини оширишда амалга оширилётган ислоҳатлар билан танишдир ҳам эди.

я суперҚорақалпоғистон диёрига кўп маротаба борган бўлсамда Оролни кўриш болалигимданоқ орзуим эди. Нукусга кечки рейс билан учиб келиб, қорақалпоқ халқининг миллий анъаналари руҳида безатилган “Жипек жоли” меҳмонҳонасида жойлашдик.

- Бу бежиз эмас, деди МОМЭМ жамоатчилик билан алоқалар бўлими  мутахассиси Резида Эрдман, чунки эртага йўлимиз айнан тарихий Ипак йўли бўйлаб ўтади.

октрб интервҲақиқатан ҳам инсонлардан жабр кўриб, 200 километр ортга чекинган Орол денгизига йўл (агарда уни шундай деб аташ мумкин бўлса) Устюрт кенгликлари узра ўтган эди. Археолог, тарих фанлари номзоди Октябр Дуспанов йўлбошчилигидаги 12 та “PRADO”лар йўлда учраган юмронқозиғу, қушларни чўчитганича  Орол денгизи қирғоқларига интилар экан атрофдаги сокинлик, шувоқнинг ўткир ҳиди тутган кенглик сасларидан бундан минг йиллар илгари яшаб ўтган сак массагет қабилалари руҳи  уйғонгандек эди гуё. Устюрт платосигача бўлган ҳудуд ҳам бундан минг йиллар илгари денгиз туби бўлган. Аммо денгиз чекиниши билан одамлар боқувчиси бўлган  Оролнинг ортидан кетишган. Бу ерлар  Қўнғирот тумани ҳудудига тегишли бўлгани сабабли,  бизни  Қўнғирот тумани ҳокимининг ўринбосари Бахтиёр Камалов йўлда кутиб олди. Биз жрналистлар ундан  кўпроқ маълумот олишга шошилдик.

кунгирот хокими-Қўнғирот тумани Қорақалпоғистон Республикасининг 46 фоиз майдонини, Ўзбекистоннинг эса 12 фоизини ташкил этиб, республикамизнингда ҳам энг катта туманлардан биридир. Унинг майдони 7 млн.600 минг гектарга эга бўлиб,  Устюрт пасттекислиги ва бундан 1000 йиллар аввал мавж урган собиқ Орол денгизи майдонларини ҳам қамраб олади.. Ҳудудда умумий 41 минг гектардан ортиқ майдон суғорилади ва асосан  400 млн. кубдан ортиқ сувдан фойдаланган ҳолда пахта, шоли,  сабзавотлар ва полиз экинлари каби қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштиришга ихтисослашган.  Қўнғиротда 126 минг 800 нафардан иборат бўлиб, турли миллат  вакиллари яшайди. Улар Туямуин сув омборидан келаётган ичимлик суви  билан 70 фоиз аҳоли таъминланган ва ахволни янада яхшилашга ҳаракат қилмоқдамиз. Албатта ерлар шўрхок бўлгани учун сувдан мақсадли ойдаланиш учун уни тежовчи технологилардан ойдаланмоқдамиз. Орол денгизи муаммоси аҳоли ҳаётига салби таъсир кўрсатганлиги сабабли, денгизнинг суви қуриган ерларга саксовул экилмоқда. Аммо газ муаммоси бўлганлиги сабабли, газ етмайдиган қишлоқ жойларда газ баллонлари етказишга ҳаракат қилмоқдамиз.Саксовул  Ўзбекистон Қизил китобига киритилгани сабабли уларни аҳоли томонидан кесиб кетилишини олдини олишга ҳаракат қилинмоқда.

Копия бқвшее дноҚўнғирот туманининг энг машҳур қисми Устюрт пасттекислигига ўтганимизда кўз олдимизда ажойиб манзара ҳосил бўлди. Кўз илғамас кенглик яшилликка бурканган. Қушларнинг чуғури, машиналарни овозидан чўчиган юмронқозиқлар бир пасда инларига яширинишади.

саксаулОктябр аканинг айтишича, Устюрт платоси  200 000 км²  майдонга эга бўлиб,  текислик   6 млн. 700 йил илгари  жаҳон океани тубида пайдо бўлган. Ҳудуд ғарб ва шимол шамолларини кесишган жойидир.  каньонУнинг деворлари – чинкларни узоқдан кўриш мумкин. Деворлар турли хил рангга эга —  оч сариқдан, ним яшил, қўнғир тусгача.  Айнан уларнинг нураган жойлари худди ўзга сайёрага ўхшаб каньонларни ҳосил қилган.

Массагет, сарматларнинг қабрлари ва қадимий маёқ

отларУстюрт пасттекислиги доимо одамлар билан гавжум бўлган. Ҳозирда пасттекисликда 1000 дан ортиқ турли даврларга тегишли бўлган қабрлар, маёқ  ва  неолит даврига тегишли 60 та тураргоҳ қолдиқларини кўрамиз. Кўҳна Ипак йўли ҳам айнан шу ердан ўтган. Устюртда  Белиули карвон саройининг аркаси, деворлари 4 м. Баландликкача бўлган Алан қалъа қолдиқларини ҳам кўриш мумкин. 1983 йилда Ғарбий Устюртга уюштирилган экспедиция жараёнида Байте қадимий мажмуа номини олган ёдгорликлар топилган. Улар  асосан дахо-массагетларнинг қабрлари бўлиб, 30 фоизигина ўрганилган. Ҳануз тилдан тилга кўчиб юрувчи афсоналарда бу ерларда ҳаёт кечирган қабилалар, уларнинг қаҳрамонларча ўз она тупроқларини душмандан ҳимоя қилганликлари ҳикоя қилинади. Ана шулардан бири Қумар оналиқ афсонасидир….

Копия кабр массагет….Қумар оналиқ ўғли Эрназарбий ва унинг хотинини жангга кузатар экан, омон қайтишини тилаб, аждодлар руҳини қўллаб қувватлашга чақирди. Аммо жанг бирданига тугади, чунки унинг яқин дўсти Эрназарбейга орвдн туриб ўқ узган эди. Сардорларининг отдан қулаганини кўрган жангчилар саросимага тушишди ва бироздан сўнг душман уларни маҳв этди. Душман хони Қумар оналиқнинг гўзаллиги, донолигини эшитган эди. Ўзининг олдида юзига тик қараб турган, сочларига оқ аралаб, кўзлари, пешонасига ҳаёт чизиқ тортган бу аёлнинг юзига тикилар экан, уни мот қилмоқчи бўлди:

- Ўғлингиз Эрназарбей  афсус жангда ғалаба қозона олмади, аммо мен сизнингжасурлигингиз, гўзаллигингиз ҳақида кўп эшитган эдим. Ҳақиқатдан ҳам гўзал экансиз, аммо сизни доно ҳам дейишади. Шу сабабли сизга жуда ҳам ёқадиган бир совға қилмоқчиман.

Копия кабр масХоннинг имоси билан мулозимлар усти зарҳал нақшли шойи рўмол ёпилган патнисни олиб келишди.  Хон рўмолни олиб,  патнисни Қумар  оналиқ  олдига сурди. Она тош каби қотган юраги бир тўлқинлансада, оҳи ташқарига чиқмади. Патнисда ўғлининг пиширилган боши ётарди. Аёл бошидан рўмолини ечиб, авайлаб унга ўғлининг бошини ўрадида, бўйнидаги таспан уруғидан қилинган маржонни кумуш патнисга ташлаб, хонга қаради.

-           Тўғри айтдингиз, бу совға мен учун жуда қадрлидир.

Копия кабрларАёл  бошини тик тутганича хон олдидан чиқиб кетди, айтишларича кейин уни ҳеч ким кўрмаган, аммо ҳамон тунлари Устюрт узра эсган  шамол ҳалок бўлган фарзанди дардида куйиб йиғлаётган она оҳини  узоқ узоққа  ёяр экан…

массагет-Мазкур қабрлар эрамиздан IV-III  асрларга тегишли, улардаги турли хил белгилар айнан қабрдаги одам қайси қабилага тегишли эканлигини билдиради, деди археолог О.Дуспанов.   Хозирги кунга келиб  мазкур қабилаларни билдирувчи 180 дан ортиқ белгилар тўпланган. Устюрт доимо одамларнинг яшаш жойи бўлган. Одамлар доимо денгиз ортидан кетишган. Хаттоки ўз ҳудудларини тошдан қилинган кичик деворлар билан ўраб белгилашган, кўриб турганингиздек, мазкур девор қолдиқлари ҳануз сақланиб қолган. Бундан ташқари вертолётдан қаралганда Устюртда ғаройиб суратларни кўриш мумкин. Суратлар ўқ шаклида бўлиб, Бейнеу ва Сай-Утес поселкалари ўртасида жойлашган. Аммо бу суратлар кимга тегишли эканлиги номаълум.  Айтиш жоизки, бундай суратлар Перудаги Наска водийсида топилган. Устюртдаги мазкур суратларнинг пайдо бўлиши хусусида кўплаб фикрлар мавжуд. Улардан бири қадимда молларнинг қуръалари ёки ирригацион қурилмалар бўлиши мумкинлигидир.

маякУстюрт платосида эътиборимизни тортган яна бир тарихий ёдгорлик – бу қадимий маёқ қолдиқларидир. Маёқ 5-6 асрларда қурилган бўлиб, денгизга балиқ овлагани кетган кемаларга йўл кўрсатиб турган. Унинг бугунги кунгача сақланиб қолган қолдиқлари ҳануз улуғворлигини сақлаб, аллақачон Оролқумга айланган денгиз тубида адашганларни чорлайди гуё.

(Давоми бор)

Наргис ҚОСИМОВА

Тошкент –Нукус-Устюрт-Орол  денгизи-Тошкент

медиатур цемент3

МУВАФФАҚИЯТЛАР ФОРМУЛАСИ

“Қизилқумцемент” акциядорлик жамияти мамлакатимиз иқтисодиётини мустаҳкамлашга муносиб  ҳисса қўшаётган улкан саноат корхоналаридан бири ҳисобланади. Ўзбекистонда ишлаб чиқарилаётган жаҳон стандартларига мос цементнинг 47,53 фоизи ана шу корхона ҳиссасига тўғри келишини инобатга оладиган бўлсак,  юртимизда амалга оширилаётган кенг кўламли бунёдкорлик ишларида “Қизилқумцемент” етакчи ўринларда туришини   тан олмай иложимиз йўқ. Ўтган йили корхонада  3 миллион 570 000 тонна цемент ишлаб чиқарилган бўлиб, ундан ташқари,  тоғ жинслари чақир тоши, пайвандлаш электроди, ўтга чидамли шамот ғишти, девор блоклари, тротуар учун плиталар, фундамент учун бетон блоклар, бетон қоришмалари, қурилиш қуми, шифер каби яна бир қанча қурилиш хом ашёлари ҳам ишлаб чиқарилмоқда. Энг муҳими, ишлаб чиқарилаётган маҳсулотлар юқори сифатли ва жаҳон стандартларига мослиги ҳамда хавфсиз ва замонавий усулда ишлаб чиқарилаётганлиги билан эътиборга лойиқдир.

медиатур цемент1 Ўзбекистон Экологик ҳаракати Навоий ҳудудий бўлинмаси ва “Қизилқумцемент” акциядорлик жамияти  билан ҳамкорликда  журналистлар учун ўтказилган медиатурда  корхонада ишлаб чиқариш жараёни ва  асосан Ўзбекистон Республикасининг “Атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Қонуни талабларини бажариш юзасидан   амалга оширилган ишларга   асосий  эътибор қаратилди.  Зеро,  давлат органлари, корхоналар, муассасалар, ташкилотлар, жамоат бирлашмалари ва фуқароларнинг атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш соҳасидаги фаолиятини ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш мазкур Қонуннинг асосий вазифалари сифатида белгилаб қўйилган.

медиатур цемент2 Корхонада экология,  атроф-муҳитни муҳофаза  қилишга  қаратилган эътиборнинг нечоғли юксаклигини   ўтган йили атмосфера ҳавосига умумий  ташланмалар  бир йилга меъёрланган 28590 тонна ўрнига 9439 тонна  ташланганлиги  яъни   меъёрдан бир неча  баробар камайганлиги билан изоҳлаш мумкин.  Ёки тозалаш иншоотлари   ёрдамида атмосфера ҳавосига чиқариладиган ташланмаларнинг  99,70 фоизи  ушланиб қолинишига эришилган.

-Бу  мақтансак арзийдиган кўрсаткич,- дейди корхонанинг  Меҳнатни муҳофаза қилиш, саноат хавфсизлиги ва экология бошқармаси бошлиғи Олим Ражабов.-  Тоғ-кон мажмуасидан бошлаб чангни бартараф қилиш борасида  корхонамизда амалга оширилаётган   бундай самарали механизм     Ўрта Осиёдаги корхоналар ўртасида  ҳам камлиги эътирофга лойиқ.

Корхонада атмосфера ҳавосини муҳофаза қилишнинг  истиқболли механизми аллақачон ўзини оқлаган ҳолда  ҳаётга тадбиқ этилаётганлиги ҳам диққатга сазовор. Жумладан, атмосфера ҳавосига ташланмалар чиқарадиган манбалар сони 255 та бўлиб, шулардан 113 таси   сунъий чанг ушловчи воситалар билан жиҳозланган.  Ҳозирги кунда корхонада чанг ушловчи воситалар сони 10 та қуруқ механик соатига 189 минг м3 чанг ушлаш имконига эга. 80 та  саноат фильтрлари соатига 818 минг м3 чанг ушлаш имконига эга ва 13 та электр чанг тутгичлари  соатига 4205 минг м3 чанг ушлаш имконига эга. Корхонада умумий чанг ушловчи ускуналар қуввати  соатига 5212 минг м3 дан иборат.   Аслида  меъёр бўйича 1 тонна маҳсулот ишлаб чиқариш жараёнида 8,3 килограмм ташламалар ташлашга рухсат берилган.  Корхонада йўлга қўйилган  механизм туфайли  амалда  1 тонна  цемент ишлаб чиқариш жараёнида 2,6 килограмм  чанг атмосферага чиқарилганлиги энг аввало корхонада меҳнат қилаётган ишчи-хизматчиларнинг саломатликлари йўлида,  атроф- муҳит  мусаффолиги учун хизмат қилаётганлиги муҳимдир. Шунингдек, “Қизилқумцемент”нинг бундай ютуғи  барча навоийликлар   ҳаёти ва соғлиги учун ҳам  катта аҳамиятга эгадир.

 

-Корхонада ҳар йили экология ва атроф-муҳит муҳофазасига доир чора-тадбирлар дастури ишлаб чиқилади,-дея ахборот берди экология бўйича етакчи муҳандис Зарифжон  Бердиев.-  Ўтган  йили амалга оширилган  чора-тадбирлар учун   кетган 13 млрд. 430 млн. сўм маблағнинг    13 млрд.  206 миллион сўми  фақат атмосфера ҳавоси муҳофазасига қаратилган  чора-тадбирларга сарфланди. Жорий йилдаги 26 та банддан иборат чора-тадбирлар дастури ҳам асосан атмосфера ҳавосини ифлосланишининг олдини олишга қаратилган бўлиб,  унинг бажарилиши учун  1-чоракнинг ўзида  2 млрд. 883 миллион  сўм сарфланди. Бундан ташқари, корхонада ободонлаштириш ишларига ўтган йили 113 миллион сўм сарфланиб, 1716 дона ҳар хил манзарали дарахтлар экилган бўлса, 2018 йилнинг биринчи чорагида  худди ана шу мақсадда  73 миллион сўм сарфланиб, 1583 дона манзарали дарахтлар экилиб, парвариш қилинмоқда.  Корхонамиз ҳудудидаги мевали боғларга, ҳар бир кўчату дарахт парваришига ҳар биримиз масъулмиз.  Бу борада ўзига хос тажрибамиз ҳам бор.   Ҳар қандай ишлаб чиқариш илғорини рағбатлантириш  мезонлари учун   ўз цехидаги ободонлаштириш ишларидаги фаоллиги ва техника хавфсизлигидаги масъулияти асосий ўрин тутади. Ана шу мезонларга қараб чораклик рағбатлантиришлар эълон қилинади.

Эколог З. Бердиевнинг фикрларидан корхона ҳудудидаги яшиллик ва озодалик,  мевали боғларнинг барқ уриб туриши,  гуллар гўзаллигининг асл сабаби ва сири нимада эканлигини англадик. Корхонанинг муваффақиятлар формуласи ҳам айнан  атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш бош мақсадга айланганлиги  туфайли  эканлиги  ўз-ўзидан равшан.

Тадбирда Ўзбекистон Экологик  ҳаракати Навоий  ҳудудий бўлинмаси раҳбари Эшмамат Тоғаев давлат ва нодавлат ташкилотлари ўртасидаги экологик муносабатларда ижтимоий шерикчилик асослари тўғрисида  журналистларга маълумот берди.

Медиатурда  сўз олган тоғ-кон ишлари бошқармаси бошлиғи, шаҳар Кенгаши депутати Амир Азимов корхона атмосфера ҳавосини муҳофаза қилишни бош мақсадга айлантираётган бир пайтда  шундоқ корхонага яқин  ҳудудда   шаҳарнинг    деворсиз  чиқиндихонасидаги хунук манзарага мутасаддиларнинг панжа орасидан қараётганлиги ҳақида гапириб, бу борадаги таклифларини ўртага ташлади.

Она замин тупроғининг тозалиги, Она сайёрамиз ҳавосининг мусаффолиги, Она Ватанимизнинг гуллаб-яшнаши  атмосфера ҳавосини муҳофаза қилишимизга  боғлиқлиги такрор-такрор таъкидланди.

                           Маруса  ҲОСИЛОВА,

              журналист

 

 

 

 

      

эко

ЭКОИНСПЕКТОРЛАРНИНГ МАЛАКАСИ ОШИРИЛДИ

2016  йилдан бери Вазирлар Маҳкамасининг Атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида фаолият кўрсатаётган ходимларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида” ги 38-сонли қарори асосида фаолият юритиб келётган Ўзбекистон Республикаси Экологи ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ҳузурида Атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида фаолият кўрсатаётган ходимларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш маркази илк маротаба Сурхондарё ва Қашқадарё вилоятларида  инспекторларни малакасини ошириш курсларини ташкил этди.

эко1- Бир ҳафта давом этган ўқув курсларида 30  та ходимимиз ўз малакасини оширишди, дейди Бошқарма бошлиғи ўринбосари  Баҳодир Урунов. -Шу пайтгача ходимларнинг бир иккитаси Тошкентга бориб, малакасини оширарди. Малака оширишнинг айнан  вилоятда ташкил этилганлиги  айни муддао бўлди. Чунки Сурхондарё вилоятида ўзига хос экологик муаммолар мавжуд бўлиб, бу  транспортлардан  ва ишлаб чиқариш корхоналаридан чиқаётган ис газларини камайтириш, тозалаш иншоатларнинг самардорлигини оширишдир. Вилоятнинг Денов, Жарқурғон туманларида  уларнинг самарадорлиги жуда паст ва айни дасда мазкур иншоатларда  реконструкцияга кетмоқда. Шунингдек Термез туманида жойлашган заҳарли кимёвий моддалар қабристонини  амалга оширилмоқда. Чиқинди муаммосини бартараф этиш учун  Термез шаҳри, Термез ва Ангор туманларидаги политиэлен, шиша, ёғоч чиқиндиларини қайта ишлайдиган завод ишга тушди. Айнан мавжуд муаммоларни аниқлаш ва бартараф этишда инспекторларимизнинг роли катта, шу сабабли уларнинг билимларини ошириш муҳимдир.

эко2Жойларда ташкил этилган ўқув курслари вилоятлардаги  Бошқарма ходимларининг аксарият қисмини қамраб олишга имкон берди. Ўқув давомида экоинспекторлар Ўзбекистоннинг экологик сиёсати, мазкур соҳадаги қонунчилик, халқаро ҳамкорлик, экологик назорат ва экспертиза ва бошқа йўналишлардаги мавжуд янгиликлардан бохабар бўлишди.

-Мазкур ўқув курсларни ташкил этишдан асосий мақсадимиз  Бошқармага яқинда ишга кирган 25 нафар ходимларимизнинг билимини ошириш, атроф-муҳофазаси борасидаги қонунчиликдаги янгиликлар билан таништириш дан иборат, дейди Қашқадарё вилояти Экология ва атроф-муҳитни  муҳофаза қилиш бошқарма  ахборот хизмати раҳбари Карима Ёдгорова. — Бугунги кунда  биргина Қаршининг ўзида атмосфера ҳавосини ифлослантирадиган бир қанча корхоналар мавжд. Шунингдек биохилмахилликни асраш, сув борасидаги муаммоларни ечиш муҳим аҳамият касб этади. Ходимларимизнинг қанча малакаси ошса, мавжуд муаммолар ечимини топиш, аҳоли ўртасида тушинтириш ишларини олиб бориш шунчалик фаоллашади.

Ўқув курс якунида барча қатнашчилар сертификатларга эга бўлишди.

Н. ҚОСИМОВА

zbekiston_rmonlari_is_arib_ketmo_dami_yeki_

Ўрмонларни муҳофаза қилишнинг ҳуқуқий асослари такомиллаштирилди

Мамлакатимиздаги давлат ўрмон фонди ерларининг умумий майдони 11, 44 млн. гектардан зиёдни ёки республика умумий ер майдонининг 25,2 фоизини ташкил этади. Республика ҳудудида 4600 дан ортиқ ўсимлик тури мавжуд бўлиб, уларнинг 3000 дан ортиғи табиий ҳолда ўсувчи ўсимликлар ҳисобланади. Уларнинг 324 тури Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган. Республикамизда ҳайвонот дунёси объектлари 16000 турдан ортиқни ташкил этиб, шундан 184 тур Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган.

Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган ҳайвонот дунёсининг 95 фоизи, кўп тарқалган турларнинг 85 фоизининг яшаш муҳити, Ўзбекистон Қизил китобига киритилган ўсимлик дунёсининг 95 фоизи, кўп тарқалган турларнинг 80 фоизининг ўсиш муҳити давлат ўрмон фонди ерлари ҳудудига тўғри келади.

04-402017 йилнинг май ойида Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасини ташкил этиш тўғрисида”ги Фармони ва “Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида”ги Қарорининг қабул қилиниши  республикамиз ўрмон ресурсларининг бой салоҳиятидан тўла-тўкис ва оқилона фойдаланишни таъминлаш, ўрмон хўжалиги бошқарув тизимини янада такомиллаштириш, ўрмон фонди ерларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш, соҳага илғор илмий-техника ютуқларини жорий этиш, ўрмон хўжаликларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш ва модернизация қилиш, шунингдек, соҳага хорижий инвестицияларни янада фаол жалб этиш ва экологик туризмни ривожлантириш учун муҳим омил бўлди.

Юқорида қайд этилган Фармон ва Қарорда белгиланган вазифалардан келиб чиққан ҳолда ҳамда кенг жамоатчилик таклиф-мулоҳазаларини ва ривожланган хорижий давлатларнинг мазкур соҳадаги тажрибаларини ҳисобга олиб янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикасининг “Ўрмон тўғрисида”ги Қонуни ишлаб чиқилди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёев томонидан 2018 йилнинг 16 апрель куни имзоланиб, оммавий ахборот воситаларида 17 апрель куни эълон қилинди.

Янги таҳрирдаги “Ўрмон тўғрисида”ги Қонун нормаларига Давлатимиз раҳбарининг юқорида қайд этилган ҳужжатларида Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг белгилаб берилган асосий вазифалари ва фаолияти йўналишлари, Ўзбекистон қўшилган халқаро ҳужжатларнинг қоидалари сингдирилди ҳамда қонун лойиҳасинини ишлаб чиқишда хорижий давлатларнинг тажрибаси, шу жумладан Хитой, Россия Федерацияси, Эстония, Украина, Белоруссия, Қозоғистон ва Қирғизистон ва бошқа давлатларнинг тажрибаси, ўрмон соҳасига оид ҳуқуқий ҳужжатлари ва қонунчилик амалиёти ҳисобга олинди.

Мазкур Қонунда қўлланилаётган термин ва атамаларни бир хилда қўлланилишини таъминлаш ва турлича талқин этилишини истисно этиш мақсадида Қонуннинг янги 4-моддаси билан “ўрмон”, ”ўрмонни кўпайтириш”, “ўрмонни муҳофаза қилиш”, “ўрмонга оид муносабатлар” асосий тушунчаларга тариф берилди. Давлат ўрмон фонди, ўрмон фонди ерлари, давлат ўрмон фонди участкаларининг ҳуқуқий мақоми аниқлаштирилди ҳамда ўрмон соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари, ўрмонга соҳасида давлат бошқаруви белгилаб қўйилган нормаларига таҳририй ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ва маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ўрмон соҳасидаги ваколатлари белгиланган нормаларга аниқлик киритилиб, Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг, Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитасининг ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги ваколатлари аниқлаштирилди, шунингдек фуқаролар ўзинининг ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотларининг ҳамда фуқароларнинг ўрмонга оид муносабатларни таъминлашда иштирок этишини белгиловчи моддалар критилди.

42bizY14946136496316_bЯнги таҳрирдаги Қонуннинг “Ўрмонларни муҳофаза қилишни ва  ҳимоя қилишни ташкил этиш” деб номланган 3-бобида, ўрмонни муҳофаза қилиш ва ўрмон тузиш тадбирлари ўтказиш йўллари, ўрион мониторингини амалга ошириш, ўрмонларнинг давлат ҳисобини ва давлат ўрмон кадастрини юритиш тартиби, шунингдек ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасида давлат, идоравий, ишлаб чиқариш ҳамда жамоатчилик назоратини амалга оширувчи органлар белгиланди.

Давлат ўрмон хўжалиги органлари, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш органлари ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ўз ваколатлари доирасида ўрмонни ундан фойдаланиш тартиби бузилишидан, шу жумладан ўрмонни қонунга хилоф равишда кесишлардан ҳамда ўрмонга бошқача тарзда зарарли таъсир кўрсатилишидан муҳофаза қилинишини таъминлайди.

Қонуннинг нормаларига кўра, ўрмонларни ёнғинлар, зараркунандалар, касалликлардан ва бошқа салбий таъсирлардан ҳимоя қилиш вазифалари ўрмондан фойдаланувчилар зиммасига юклатилиб, улар ёнғин хавфсизлиги қоидаларига риоя этиши ва ёнғинга қарши тадбирларни амалга ошириши, ёнғин чиққанда уни ўчириш чораларини кўриши, ўрмон зараркунандалари, касалликлари ўчоқларини, саноат ва маиший чиқиндиларнинг ҳамда бошқа салбий омилларнинг таъсир доиралари ривожланишини ҳисобга олиши ва прогноз қилиши лозим.

Шунингдек, Қонунда ўрмон қўриқчилигининг вазифалари, ўрмон хўжалигини ташкил этишнинг асосий қоидалари, белгиланган мақсади ва бажарадиган вазифаларига мувофиқ ўрмонларнинг қўриқланиш тоифалари аниқ белгиланган.

Қонуннинг 4-боби, 28, 29 ва 30-моддаларида ўрмонларни кўпайтириш тадбирлари ўрмондан фойдаланувчилар томонидан ҳудудларнинг сердарахтлигини ошириш, ўрмонларнинг тур таркибини яхшилаш, қимматли навли дарахтларни кўпайтириш ва эрозия жараёнларининг олдини олиш мақсадида махсус дастурлар бўйича амалга оширилиши белгиланиб, ўрмонларни қайта тиклашга алоҳида талаблар қўйилмоқда ҳамда ўрмонларнинг маҳсулдорлигини ошириш ўрмонларни такрорий кўпайтириш, уларнинг тур таркибини яхшилаш, ўрмон мелиорацияси ва ўрмонларни плантация усулида етиштириш натижасида амалга оширилиши белгилаб қўйилмоқда.

Қонуннинг 5-бобида баён этилган, ўрмондан фойдаланишнинг асосий қоидаларига кўра, давлат ўрмон фонди участкалари юридик ва жисмоний шахсларга фойдаланишга берилиши ҳамда ўрмондан фойдаланиш умумий ёки махсус бўлиши мумкин.

Ўрмондан умумий фойдаланиш жисмоний шахслар томонидан, ушбу Қонун 36-моддаси биринчи қисмининг олтинчи ва еттинчи хатбошиларида назарда тутилган фойдаланиш турлари бўйича, яъни ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг доривор ва техник хом ашёсини ва ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни озиқ-овқат мақсадлари учун йиғиш ва тайёрлаш бўйича бепул ва ўз эҳтиёжлари учун белгиланган ҳажмларда амалга оширилади.

Ўрмондан махсус фойдаланиш учун ҳақ тўланади. Тўловлар миқдори ва уларни ундириш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Ўрмон фонди ерлари ўзларига доимий эгалик қилишга бериб қўйилган ўрмон хўжалиги ташкилотлари ўрмондан доимий фойдаланувчилар, ўрмондан қисқа муддатли ёки узоқ муддатли фойдаланиш ҳуқуқини берувчи тегишли ҳужжатлар асосида давлат ўрмон фонди участкаларидан фойдаланишни амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахслар эса ўрмондан вақтинча фойдаланувчилар ҳисобланади. Ўрмондан вақтинча фойдаланиш қисқа муддатли – уч йилгача ва узоқ муддатли – ўн йилгача бўлиши мумкин.

Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи юридик ва жисмоний шахсларга давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан берилади. Ўрмондан махсус фойдаланишни амалга оширишга рухсатнома, ўрмон кесиш (ўрмон) чиптаси бўйича йўл қўйилади. Қонуннинг фуқароларнинг ўрмонларда бўлиши белгиланган 47-моддасида назарда  ҳолларда, яъни уларнинг учун ўсимлик дунёси объектларидан умумий фойдаланиш тартибида ўрмонларда бўлиши, ёввойи ҳолда ўсувчи доривор ва озиқ-овқатбоп ўсимликлар, мевалар ва қўзиқоринларни қонун ҳужжатларида белгиланган шартлар асосида ўз эҳтиёжлари учун йиғишга рухсатнома талаб этилмайди.

Шу билан биргаликда, ушбу моддага кўра, фуқаролар томонидан ўрмонларда Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган, ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни, шунингдек заҳарли, таркибида гиёҳвандлик моддалари мавжуд бўлган ўсимликларни йиғиш тақиқланади.

Фуқаролар ўрмонларда ёнғин хавфсизлигига риоя этиши, дарахтлар ва буталарни синдиришга, кесишга, ўрмон экинларига шикаст етказилишига, ўрмонларнинг маиший ҳамда бошқа чиқиндилар билан ифлосланишига, ёввойи ҳайвонларнинг яшаш муҳити йўқ қилинишига ва урчиш жойлари бузилишига йўл қўймаслиги, шунингдек ўрмон тўғрисидаги қонун ҳужжатлари билан белгиланган бошқа талабларни бажариши шарт.

Янги таҳрирдаги “Ўрмон тўғрисида”ги Қонун билан ўрмондан фойдаланиш турлари кенгайтирилиб, янги қўшимча ва алоҳида моддалар билан ўрмонларда ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг доривор ва техник хом ашёсини йиғиш ҳамда тайёрлаш, дарахт ва буталарни кесмаган ҳолда ўтин ва шох-шаббаларни йиғиш, дарахт ва буталарни кесмаган ҳолда ўтин ва шох-шаббаларни йиғиш, ўрмон-овчилик, ўрмонлардан асалари уялари ва қутиларини жойлаштириш, овчилик ва (ёки) балиқчилик хўжаликлари эҳтиёжлари учун фойдаланиш ва экологик туризмни ривожлантириш мақсадида фойдаланиш тартиби белгиланмоқда.

Аввалги таҳрирдаги Қонунда  дарахтзорлар ва бутазорларни кесиш, пичан ўриш, чорва молларини ўтлатиш, ўрмондан лмий-тадқиқот, маданий-маърифий, тарбиявий, соғломлаштириш, рекреация ва эстетик мақсадларда фойдаланиш бўйича белгиланган нормалар аниқлик киритилиб такомиллаштирилди ва янги таҳрирда баён этилди.

Жумладан, биноларни, иншоотларни ва коммуникацияларни қуриш чоғида давлат ўрмон фонди участкаларидаги дарахтзорлар ва бутазорларни ишлаб чиқариш-техник заруратдан келиб чиқмаган ҳолда кесиш, шунингдек давлат қўриқхоналарининг, мажмуа (ландшафт) буюртма қўриқхоналарининг ўрмонлари, табиат боғларининг, давлат биосфера резерватларининг қўриқхонага айлантирилган зоналаридаги ўрмонларини тақиқланади.

Дарахтзорлар ва бутазорларни кесишга қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда, ўрмон кесиш (ўрмон) чипталари асосида ва фақат ўрмонларни албатта қайта тиклаш шарти билан йўл қўйилади.

Ўрмонни парвариш қилиш учун кесиш, саноат ва аҳолининг ёғочга бўлган эҳтиёжларини таъминлаш учун плантацияларда ҳамда давлат ўрмон фонди участкаларида мақсадли фойдаланиш учун етиштирилаётган тез ўсувчи дарахт ва буталарни кесиш Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси белгилаган тартибда ўрмон хўжалиги ташкилотлари томонидан амалга оширилади.

Мазкур Қонун билан давлат ўрмон фонди ерларида пичан ўриш ва чорва молларини ўтлатиш қоидаларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди. Бундан буён, давлат ўрмон фонди участкаларида юридик ва жисмоний шахслар томонидан пичан ўришга шу мақсадлар учун махсус мўлжалланган майдонларда, давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан бериладиган рухсатнома асосида йўл қўйилади.

Давлат ўрмон фонди участкаларида пичан ўриш учун майдонлар ўрмон тузиш лойиҳалари, яйловлардан алмашлаб фойдаланиш схемалари ва пичан ўришнинг календарь жадвали ҳисобга олинган ҳолда фойдаланишга берилади.

Шунингдек, давлат ўрмон фонди участкаларида юридик ва жисмоний шахслар томонидан чорва молларини ўтлатиш шу мақсадлар учун махсус мўлжалланган майдонларда, давлат ўрмон хўжалиги органлари берадиган рухсатнома асосида амалга оширилади.

Белгиланган мақсади ва бажарадиган вазифаларига мувофиқ ўрмонлар қўриқланиш тоифалари жумласига киритилган дарёлар, кўллар, сув омборлари ва бошқа сув объектлари соҳиллари бўйлаб ўтган тақиқланган минтақаларида, эрозиядан сақлайдиган ўрмонларда, сув таъминоти манбаларини санитария жиҳатидан муҳофаза қилиш зоналаридаги ўрмонларда, алоҳида қимматга эга бўлган ўрмонларда, ёнғоқчилик зоналаридаги ўрмонларда, давлат қўриқхоналарининг ўрмонларида, шунингдек белгиланган режимга мувофиқ табиат боғларининг, буюртма қўриқхоналарнинг, курорт табиий ҳудудларнинг, давлат биосфера резерватларининг, давлатлараро муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг ўрмонларида чорва молларини ўтлатишга йўл қўйилмайди.

Давлат ўрмон фонди участкаларида чорва молларини ўтлатишга ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг камёб ва қимматли турлари табиий равишда такрорий кўпайишини, ёввойи ҳайвонларни сақлаб қолишни, шунингдек эрозия жараёнларининг юзага келиш эҳтимолининг олдини олишни таъминлаш шарти билан йўл қўйилади.

Ҳайвонот дунёсини ҳайвонларнинг юқумли ва бошқа касалликларидан ҳимоя қилиш ҳамда улар тарқалишининг олдини олиш мақсадида давлат ўрмон фонди участкаларида чорва молларини ўтлатишга чорва молларини, уловларни (отлар, эшаклар, туялар) ва уларни қўриқловчи итларни ветеринария-лаборатория кўригидан ўтказиш шарти билан йўл қўйилади.

Қонунга кўра, ўрмон фонди ерларида қишлоқ хўжалиги маҳсулоти етиштириш давлат ўрмон фондига зарар етказмаган ҳолда, Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

Ўрмон фонди ерларида ўрмон хўжалигини юритиш ва ўрмондан фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган қурилиш ҳамда портлатиш ишлари, фойдали қазилмаларни қазиб олиш, кабеллар, қувурлар ва бошқа коммуникацияларни ўтказиш, пармалаш ишлари ва бошқа ишлар давлат ўрмон хўжалиги органлари билан келишилган ҳолда, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади ва ушбу ишларни амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахслар ўрмонларни қайта тиклаш, ўрмон фондининг ҳолати бузилган ерларини рекультивация қилиш бўйича чоралар кўришлари шарт.

Ўрмонларни муҳофаза қилиш мақсадида, Қонун нормалари билан Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ўрмонлардан фойдаланишга ёки фойдаланишнинг айрим турларига нисбатан чекловлар ёки тақиқлар белгилаши ҳамда ўрмонларни муҳофаза қилишни таъминлаш учун Қонунда аниқ кўрсатиб ўтилган ҳолларда ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи тўхтатиб турилиши, тугатилиши ёки бекор қилиниши мумкин.

Янги таҳрирда қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг “Ўрмон тўғрисида”ги Қонуни сўзсиз, ўрмон хўжаликлари фаолиятини янада самарали ташкил этишга, ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва давлат ўрмон фонди ресурслари ва ўрмон фонди ерларидан оқилона фойдаланишнинг қонуний асосларини янада мустаҳкамлашга, қонунни қўллаш амалиёти самарадорлигини оширишга ҳамда ўрмонларнинг экологик ва ижтимоий-иқтисодий взифаларини бажаришга хизмат қилади.

 

 

С.Джакбаров,

 

Х.Гаппоров,

Ўзбекистон Республикаси

Олий Мажлиси

Қонунчилик палатасининг

депутатлари

 

 

эко

Как понимают «Экобазар» в Узбекистане

Ташкент открыл для себя  новый и не привычный формат базара как Ecobozor. Разбираемся с тем, что это и с чем его едят.

экобEcobozor — это новый формат рынка, в котором совмещаются лучшие стороны супермаркета и базара. Здесь можно найти продукты питания, косметические и гигиенические средства и все что нужно покупателю. Но в чем же смысл открытия такого рода рынка, если есть отдельно супермаркет и отдельно базар? Во-первых, основная идея такого рода торгового комплекса в том, чтобы предоставить благоприятные условия для фермеров, которые сами выращивают овощи и фрукты, во-вторых – создание выгодных условий для потенциальных покупателей, которые могут совершать покупки с комфортом, в-третьих, наверное, самая важная цель – это дать населению экологически-чистую продукцию, которая не подвергалась химической или какой-либо другой обработке. В этом случае в выгоде остается и фермер и покупатель, который будет уверен в качестве покупаемой продукции.

экобозПо словам директора Экобазара Шухрата Хайрутдиновича Сайфутдинова, Ecobozor – это уникальный рынок, где можно купить товары хорошего качества по выгодным ценам, воспользоваться бесплатной автостоянкой и наслаждаться чистой и приятной обстановкой вокруг. Шухрат Хайрутдинович говорит, что продавцы сами привозят товары и продают, среди них есть как фермеры, так и перекупщики.

Сами продавцы утверждают, что продукции, которую они продают, можно доверять и покупают их у самих фермеров из первых рук. Один из продавцов сказал, что его экзотические фрукты (бананы, киви, ананасы) привозятся напрямую с Эквадора без посредников. Другой продавец с точки зрения предпринимателя отметил, что здесь существуют выгодные условия для торговли и приятные условия для продажи продукции.

А что же думают потенциальные покупатели об Экобазаре?

Из числа опрошенных, большая часть склонялась к тому, что не задумывалась о значении слова Экобазар. Но сошлась во мнении, что цены ниже, чем в супермаркетах, но дороже, чем на базаре. Покупателей не устраивал небольшой ассортимент продуктов питания, в частности овощей и фруктов, но в целом они оценили этот рынок удовлетворительно.

Экобазар – это новый вид торгового комплекса, в котором можно приобрести экологически-чистую продукцию. Такого рода рынок набрав большие обороты и спрос среди населения, может бросить серьезный вызов базарам и супермаркетам, но ему еще придется завоевать доверие покупателей, так как это новшество только появилось в Узбекистане. Это даст толчок для развития сельского хозяйства, что приведет к производству качественной и экологичной продукции.

Ригина Маджитова

29683839_1621578764613938_8416605169946397353_n

ҚОРАСУВ СУВ ОМБОРИДА ТУРНАЛАР “САЙЛИ” ДАВОМ ЭТАЯПТИ

Пайариқ ва Жомбой туманлари чегарадош ҳудуддаги Қорасув сув омборига турналар келиб қўнмоқда. Улар иссиқ ўлкалардан ватанига қайтаётиб, шу ерларда тўхтаб дам олишни маъқул кўришмоқда.

29597821_1622675617837586_2297544724252881055_nБу ҳақда Ўзбекистон қушларни муҳофаза қилиш жамияти аъзоси, биология фанлари номзоди Наталья Мармазинская ўзининг “Facebook”даги саҳифасида маълум қилди.

Мутахассиснинг таъкидлашича, турна ва кўплаб бошқа турдаги қушлар ҳар йили миграция давомида шу ҳудудда тўхтаб ўтишади. Уларни бу ерда асосан февралнинг охиридан бошлаб апрелнинг сўнгги кунларигача кўриш мумкин. Жорий йилда бу ҳудудда мутахассилар бир кунда қушларнинг 45 турини қайд қилишган.

29792908_1625356980902783_6708116141799112704_n– Қорасувга турналарнинг уч тури учиб келади, улардан бири – стерх турнаси камёб бўлиб, бир неча, шу жумладан бизнинг давлатимизда “Қизил китоб”га киритилган, – дейди биз билан суҳбатда Наталья Мармазинская. Биз «бёрдвотчинг», яъни қушларни кузатиш, санаш ва ўрганиш жараёни давомида бир кунда 3 мингга яқин турна учиб келганини қайд қилдик. Шунингдек, қушлар орасида лойхўраклар, йиртқич қушлар ва бошқаларни ҳам учратдик.

21432942_1622670434504771_2202744524181213333_nМутахассиснинг таъкидлашича, бу ерда бошқа табиат шайдолари учун ҳам бёрдвотчингни йўлга қўйиш мумкин. Бироқ бунда жуда эҳтиёткорлик билан иш кўриш керак. Жумладан,  қушларни шовқин чиқармасдан, атроф-муҳитни ифлослантирмасдан, камида 500 метр наридан туриб кузатиш лозим.

Манба: https://zarnews.uz

Чустда аҳоли соғлиғи учун ўта хавфли ҳолат аниқланди. Ҳоким ўринбосари жавоб беришдан бош тортди

Буни Чуст тумани ҳокимининг капитал қурилиш, коммуникация ва ободонлаштириш масалалари бўйича ўринбосари Улуғбек Ҳамрохўжаевнинг журналистларга қарата: “Аввало, республика ишчи гуруҳининг ҳурмати учун келиб турибман. аммо журналистларга интервью беришни истамайман, ана, бошқалардан олаверларинг”, деган иддаоси ҳам исботлаб турибди.

Поп туманидаги “Янгиобод”, “Юқори қишлоқ”, “Янги тўда”, “Эски тўда” аҳоли пункти фуқаролари ичимлик суви танқислигидан Тўдасой сойига оқизилаётган чиқинди сувидан истеъмол қилишга мажбур бўлишяпти. Масаланинг долзарблиги эса Чуст тумани сил касалликлари диспансерининг оқова сувлари гарчи хлорланаётган бўлса-да, канализация тизими орқали шу сой сувига қуйиб юборилаётганида.

“Ҳудудимизда тоза ичимлик суви тармоғи йўқлиги боис аҳоли сой сувидан истеъмол қилади. Сойга қўшни туманнинг барча йирик ташкилотлари ва маиший хизмат кўрсатиш объектларининг канализация суви оқизилаётгани сабабли сувнинг таъми шўр ва истеъмолга умуман яроқсиз. Чиқиндихонага айланган сойдан анқийдиган бадбўй ҳид баҳордан то қишга қадар узоқ-узоқларга қадар етиб бормоқда. Чустнинг чиқиндиси Попни булғамоқда. Бу ҳолатга қачонгача чидаш мумкин?! Бормаган жойимиз ҳам қолмади. Ҳеч қандай натижа йўқ. Ягона умидимиз Попни ўрганаётган республика ишчи гуруҳидан”, дейди “Янги тўда” маҳалласида яшовчи пенсионер Маҳаммаджон Ҳасаналиев.

Журналистлар ушбу муаммонинг келиб чиқиш сабабларини ўрганишди. Аниқланишича, чиқинди сувларини биологик тозалаш иншооти Чуст туманидаги Дуоба қишлоғида жойлашган “Оқовасув” кўп тармоқли хусусий корхонасига тегишли.

Корхона раҳбари Муроджон Йўлдашевнинг айтишича, бино 1984 йилда қурилган ва 2000 йилга қадар “Барион” корхонаси қошида бўлган. Умумий ер майдони 0,9 гектар ва қуввати суткасига 400 метр кубга тенг.

— Нуфузли корхона банкрот бўлгач, 2000 йил 30 декабрда “Оқовасув” кўп тармоқли хусусий корхонаси сифатида ташкил этилди, – дейди М.Йўлдошев. – Мана 18 йилдан буён ишлаб келаяпмиз. 1 ойда 3–3,5 миллион сўмлик хизматлар бажарамиз. Аммо кўплаб бюджет ташкилотлари бизга маблағ ўтказиб бермайди. Бу ердаги ҳарбий қисм яхши мижозимиз эди. Аммо 2015 йилда Ҳарбий прокуратура тергов қилиб, қисм ортиқча бюджет маблағларидан 17,5 миллион сўм тўлаб юборганини аниқлаган ва буни зиммамизга юклаган эди. Ҳозир 80 миллион сўм қарзимиз бор. 55 миллион сўми иш ҳақидан, 13 миллион сўми электр энергиясидан, 12 миллион сўми эса солиқдан шаклланган. Бир вақтлар бу ерда 22 тагача одам ишларди, эндиликда эса 5 киши амал-тақал қилиб кун ўтказмоқда. Бизни бу иншоатни на таъмирлашга, на бирор ўзгариш қилишга қурбимиз етмайди. Ечим учун энг тўғри йўл – уни вилоят “Сувоқова” корхонаси таркибига ўтказиш. Тўғри, мени давлат санитария хизмати бир неча маротаба огоҳлантирди. Аммо иқтисодий имкониятим бўлмаса, нима қилишим керак. Ахир муаммо хусусий эмас, ҳудуд аҳамиятига молик. Бир неча маротаба қилган мурожаатларимга ҳеч бир масъул эътибор қаратаётгани йўқ.

Иншоот ҳозирда капитал таъмирга муҳтож бўлиб, бир неча йиллардан буён таъмирлаш ишлари ўтказилмаган. Қувурлар эскириб чириб кетган. Ҳозирги кунда чиқинди сувлар бирламчи ҳовузларда тиндирилмаяпти. Хлор билан тўлиқ зарарсизлантирилмасдан тўғридан-тўғри ҳудуддан оқиб ўтган очиқ сув ҳавзасига ташлаб юборилмоқда. Аслида бу умуман мумкин эмас. Тозаланган чиқинди сувлари қувур орқали суғориш майдонларига ташланиши лозим. Бу мақсад учун қурилган 1 км. узунликдаги қувурлар чириб-ёрилиб қўрқинчли ҳолатга келиб қолган. Сув тортиш насослари умуман йўқ бўлиб кетган.

— Биз бу ерда доимий мониторинг ўтказиб турамиз, – дейди Чуст тумани Давлат санитария эпидемиология назорати маркази бош врачи Зайниддин Анорқулов. – Иншоотга суткасига тахминан 1000-1500 метр куб сув тушаётганини аниқлаганмиз. Бу белгиланган меъёридан 4–4,5 баробар кўп бўлиб, чиқинди сувларини тўлиқ биологик тозалаш ишлари ўтказилмаяпти. Боз устига иншоатда хлор захираси йўқ. Оқибатда очиқ сув ҳавзасига қуйиб юборилаётган чиқиндилар тахминан 4–5 км. масофа ҳудуддан оқиб ўтиб, Катта Фарғона канали ва Сирдарё сув ҳавзаларини ифлослантирмоқда. Аҳоли ўртасида юқумли ва паразитар касалликларнинг келиб чиқишига сабаб бўляпти. Марказимиз лабораториясида текширувлар ўтказилганда сув таркибидан юқумли ичак касалликлигини келтириб чиқирувчи микроблар борлиги аниқланганди. Энг ёмони, Чуст тумани сил касалликлари диспансери оқова суви ҳам гарчи хлорланаётган бўлса-да, шу канализация тизимига қўйилмоқда ва охир-оқибат у сой сувига қуйиб юборилмоқда. Биз бу ҳақда туман прокуратураси ва ҳокимлигини, юқори турувчи ташкилотимизни мунтазам хабардор қилиб, қатъий назоратга олиш ва амалий ишлар кўриш бўйича хатлар киритганмиз. Натижа эса ҳамон йўқ.

Ўзи шу сой сувидан ичиб кўрмаган ҳоким ўринбосари, жаноб Улуғбек Ҳамрохўжаев дастлаб журналистларга кўрсатган “ҳурмати”дан кейин масала моҳиятини тушунгангандай бўлиб, бирор тайинли иш қилган-қилмагани ёки таклифи ҳақида сўзлаб берди:

 

— Тумандан суткасига 1500-2000 куб метр чиқинди сувлари чиқаяпти. Ҳаммаси шу ерга келиб тўпланади. Вилоят “Сувоқова” ташкилоти мазкур объектни ўз таркибига олиши учун хусусий корхонанинг мавжуд қарздорлигидан чиқариш зарур бўляпти. Ушбу муаммони ҳал қилиш юзасидан 5 миллиард 746 миллион сўмлик тахминий лойиҳа қилганмиз (лойиҳа Наманган вилояти Поп туманидаги маҳаллаларда ва оилаларда ижтимоий-маънавий муҳитни ўрганиш ҳамда аниқланган муаммоларни бартараф этишга кўмаклашиш бўйича ташкил этилган Республика ишчи гуруҳи ишчи гуруҳининг огоҳлантиришидан кейин зудлик билан бажарилган – таҳририят). Бунча қиммат лойиҳани ўз имкониятимиз билан қила олмаймиз. Ваҳоланки, сал тепароқда 1978 йилда қурилиши чала қолиб кетган бино турибди. Япониянинг “Жайка” ташкилоти вакиллари бу биноларни келиб, кўриб кетишди. Агар маблағ ажратишса, оқова сувларнинг тозалаш тизимини ўша жойда қурганимиз мақсадга мувофиқ. Унда кунига 10 минг куб метр чиқиндини тозалаш имконияти пайдо бўлади.

Кўриниб турибдики, маҳаллий маъмурият маблағ етишмаслигини рўкач қилмоқда ва шу вақтгача амалий ишку майли, аммо жўяли бир таклиф билдиргани ҳақида сўзлаб бера олмайди. 5,7 миллиард лойиҳани компьютерда тайёрлаб бериш осон, аммо бу объект атрофида яшаётган одамларнинг оғирини енгил қилиш учун нима иш бажаришни пойтахтдан келадиган ишчи гуруҳи кўрсатиб бериши керакми? Наҳотки бу глобал муаммога сектор раҳбарлари панжа ортидан қараб келмоқда.

Фарҳод Эсонов, ЎзА            

саженец фисташки

ЛЕСА И УСТОЙЧИВЫЕ ГОРОДА

21 марта по традиции, во всём мире, наряду с праздником весны и пробуждения Навруз, так же отмечается Международный день лесов. Для многих людей подобное единение праздников очень символично. Потому, что с первой волной тепла и солнечного света, растения начинают радовать нас своим пробуждением, буйством красок и запахов.

молодёжь сажаетДеревья – это естественные кондиционеры. Зелёные насаждения в городе удаляют из воздуха вредные вещества и смягчают клиамат. Продуманные посадки деревьев в городах помогают снизить летнюю температуру асфальта и зданий в тени на 8°C, тем самым снижая потребность в кондиционировании воздуха в помещениях на 30%. Признаёмся, что для климатических условий Узбекистана это очень актуально. Одно дерево в городе может снабжать кислородом 4 человека. Городские посадки отгораживают жилые здания от дорог и промышленных зон и снижают уровень шумового загрязнения. А ещё деревья – это аккумуляторы воды.

Значение деревьев, городских посадок или естественных лесов казалось бы понимают все люди. Но, статистика говорит об обратном: каждый год с лица Земли исчезает около 13 миллионов гектаров леса (из них 7 млн. га природных лесов), а 50 млн. га лесных угодий страдают от пожаров. Это препятствует обеспечению устойчивости — как для людей, так и для всей планеты. Однако есть и хорошие новости. По данным, озвученным генеральным секретарем ООН в 2015 году, в течение последнего десятилетия темпы обезлесения в мире сократились почти на 20%. Такие данные говорят о том, что существуют эффективные решения для исправления ситуации. Поэтому крайне важно ответственно обращаться с таким ценным и, к счастью, возобновляемым ресурсом, как лес.

По данным Государственного комитета Республики Узбекистан по лесному хозяйству, объем земельных площадей лесного фонда в нашей республике заметно возрос. В настоящее время этот показатель составляет уже 25,2 процента всех земель, тогда как в первые годы независимости земли государственного лесного фонда не превышали и 5,3 процента от общего количества земель.

Важное значение для дальнейшего развития лесного хозяйства в ближайшей перспективе имеет «Программа мер по эффективной организации деятельности лесных хозяйств, внедрению в отрасль передовых научно-технических достижений, обновлению материально-технической базы, дальнейшему усилению привлечения в отрасль грантов международных финансовых институтов и донорских организаций на 2017-2021 годы». При этом конечной целью проводимых работ являются создание новых лесов на землях государственного лесного фонда, в том числе на территориях пустынь и степей, восстановление защитных лесопосадок вокруг сельскохозяйственных посевных земель, формирование практической базы для улучшения экологической среды в республике. В текущем году, на территории лесного фонда страны за весенне-осенний период планируется засадить около 48000 га, преимущественно растениями аборигенных пород.

Учитывая поставленные задачи, для Узбекистана повышается актуальность экологически ответственного, социально выгодного и экономически жизнеспособного управление лесами, которое с успехом продвигает и пропагандирует во всём мире Лесной попечительский совет (FSC).

А какой вклад, помимо обязательной посадки деревьев, может сделать ответственный человек для сохранения лесов? Отдавать предпочтение FSC-сертифицированной упаковке, бумаге и всевозможным изделиям из древесины. Маркировка FSC («дерево с галочкой») на продукции даёт гарантию, что продукция выпущена без ущерба лесам. А так же демонстрирует приверженность производителя к сохранению лесов для нас сегодня и завтра.

Наталья Шивалдова 

Cfwv4-dWIAESvo9

ОРОЛ ҲУДУДИГА 1200 ТУП МЕВАЛИ ВА МАНЗАРАЛИ ДАРАХТ ЭКИЛДИ

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг 2017 йил
7 февралдаги ПФ-4947-сонли “2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси” Фармонининг 5.1-бандида “атроф табиий муҳит, аҳоли саломатлиги ва генофондига зиён етказадиган экологик муаммоларни олдини олиш” масаласи қўйилган. Шуни қайд этиш зарурки, 2018 йил Давлат дастурида кўзда тутилган тадбирларини амалга ошириш учун жами 11239,2 млрд. сўм ва 1284,9 млн. АҚШ долларидаги харажатлар ташкил қилади.

Давлатимиз раҳбарининг Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 72-сессиясидаги нутқида  “Мана, менинг қўлимда – Орол фожиаси акс эттирилган харита. Ўйлайманки, бунга ортиқча изоҳга ҳожат йўқ” деган эди. Бу билан мамлакатимиз Президенти денгиз қуриши билан боғлиқ оқибатларни бартараф этиш халқаро миқёсдаги саъй-ҳаракатларни фаол бирлаштириш зарурлигига урғу берган эди.

Орол фожиаси нафақат мамлакатимиз, балки бутун дунёга дахлдор глобал муаммодир. Ҳар йили ушбу ҳудуддан атмосферага 15-75 миллион тонна чанг ва туз кўтарилиб, ҳавонинг ифлосланиши ва турли касалликлар авж олишига сабаб бўлмоқда. Бундай ҳолатга бефарқ қараш мумкин эмас.

Дарҳақиқат, Марказий Осиёда хавфсизлик ва барқарорликни таъминлаш билан боғлиқ муаммолар тўғрисида сўз борганда, минтақанинг экологик вазияти масаласини четлаб ўтиб бўлмайди. Бир вақтлар мавж уриб турган денгизнинг суви чорак аср мобайнида 15 мартадан зиёдга камайиб, сув сатҳи 29 метрга пасайгани, ҳудудда 5,5 миллион гектар тузли қум майдони ҳосил бўлгани ҳақиқий фожиадир. Натижада, атроф-муҳит, одамлар ҳаёти, ўсимликлар ва ҳайвонот оламига жуда катта зиён етган. Президентимиз сув муаммосини ҳал қилишда минтақа мамлакатлари ва халқлари манфаатларини тенг ҳисобга олиш хусусида тўхталар экан, Ўзбекистон БМТнинг превентив дипломатия бўйича минтақавий маркази томонидан ишлаб чиқилган Амударё ва Сирдарё ҳавзалари сув ресурсларидан фойдаланиш тўғрисидаги конвенциялар лойиҳаларини кўллаб-қувватлашини маълум қилди.

Юқорида қайд этилган муаммоларни ҳал этиш бўйича Ўзбекистон ҳукумати томонидан Орол денгизи ҳавзасидаги экологик вазиятни ва ижтимоий-иқтисодий ҳолатни яхшилаш бўйича аниқ ҳаракатлар дастури доирасида диққатга сазовор ишлар олиб борилмоқда.

Мамлакатимиз Орол муаммоларини ҳал этиш борасида Германия, Франция ва бошқа давлатлар, шунингдек, Глобал экологик фонд, БМТнинг Тараққиёт дастури, Жаҳон банки каби халқаро ташкилотлар билан самарали ҳамкорлик қилиб келмоқда. Ана шу йўналишда олиб борилаётган ишлар натижасида сўнгги 12 йил давомида Орол денгизининг суви қуриган қисмида саксовул ва бошқа маҳаллий шароитга мос буталардан 200 минг гектардан зиёд ўрмонлар вужудга келди. Ушбу ҳудудда ҳар йили 20 минг гектар яшил ҳимоя майдонлари ташкил этилаётганини алоҳида эътироф этмоқ лозим.

2014 йил 28 октябрда Урганч шаҳрида “Орол денгизи минтақасидаги экологик офат оқибатларини юмшатиш бўйича ҳамкорликни ривожлантириш” мавзусидаги халқаро конференция иштрокчиси Германия халқаро ҳамкорлик жамиятининг дастури раҳбари Эрнест Робелло, экологик офат ҳудудида янги боғ-роғлар, иҳота дарахтзорлари зонасини ташкил этиш, соғлиқни сақлаш тизими объектларини реконструкция қилиш ва технологик янгилаш бу ерда яшаётган аҳолининг турмуш даражасини оширишга хизмат қилади деган эди.

2018 йилда ҳам Орол муаммоси билан боғлиқ бир қатор лойиҳалар ишлаб чиқилиб амалга оширилиб келинмоқда. Шулар қаторида жорий йилнинг 9-19 март кунлари Хоразм вилоятининг Шовот тумани Бўйрачи маҳалласи ва Қорақалпоғистон Республикасининг Мўйноқ туманида АҚШнинг “Aral Region Charity” фонди томонидан Оролбўйи ҳудудида экологик ҳолатни ўрганиш, экологик вазиятни яхшилаш” лойиҳаси амалга оширилди.

Тадбирнинг асосий мақсади: Ўзбекистоннинг Оролбўйи ҳудудида экологик ҳолатни ўрганиш, экологик вазиятни яхшилаш, экологик таълим тарбияга кўмаклашиш, ҳалқаро ҳамкорликни ривожлантириш каби эзгу мақсадлар йўлида қатор тадбирларни амалга ошириш ҳамда ҳудудда
1200 туп мевали ва манзарали дарахт экишдан иборат.

Мазкур масалаларни амалга ошириш учун жорий йилнинг 12 -13 март кунлари “Aral Region Charity” фонди вакиллари, АҚШнинг Колумбия университети талабалари, Шовот туман ҳокимлиги, вилоят ва Шовот туман ҳалқ таълими бошқармаси, Ўзбекистон экологик ҳаракати Хоразм вилоят ҳудудий бўлинмаси ва “Ёшлар қаноти” фаоллари, Хоразм вилоят “Нур ва хаёт” маркази вакиллари, Шовот туманидаги 38-сонли мактаб ўқувчилари ва ўқитувчилари ҳамда маҳалла фаоллари Шовот туманидаги 38-сон мактаб ҳудудида, 15 март куни эса Қорақолпоғистон Республикасининг Мўйноқ туманидаги 1-сонли мактабида ташкил этилган тадбирда иштирок этдилар. Иштирокчилар Оролбўйи ҳудудида экологик ҳолатни ўрганиш, экологик вазиятни яхшилаш лойиҳаси доирасида семинар-тренинглар, давра суҳбатлари ва маданий маърифий тадбирлар ташкил этилди. Шу билан биргаликда лойиҳа доирасида мактаб ҳудудларига 1200 дан ортиқ манзарали дарахтлар экилди.

Тадбир иштирокчилари Оролбўйи ҳудудини ўрганиш, унинг экологик вазиятини яхшилаш, ўқувчиларда экологик маданиятини ошириш, табиатни асраб авайлаш ишларига кенгроқ жалб этиш, экологик муаммоларни бартараф этишда халқаро ҳамкорликни янада ривожлантириш масалаларига алоҳида тўхталиб ўтдилар.

Тадбир якунида экологик таълим тарбияни  янада кучайтириш мақсадида тегишли давлат ва жамоат ташкилотлари ҳамкорликда мазкур таълим муассасасида экологик бурчаклар ҳамда эко танловлар, экологик акциялар ўтказиш тўғрисида таклиф ва тавсилар берилди, ҳамда келгусида бундай тадбирларни давомийлигини таъминлашга келишиб олинди.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, ҳозирги пайтда мақсадимиз қуриб бораётган Оролни асраб қолиш, унинг атроф-муҳитга хавфини камайтириш орқалиўша ҳудудларда яшовчи инсонларнинг ижтимоий хаётини яхшилашдан иборат. Табиатимизни асраш, муҳофаза қилиш, табиатдан оқилона фойдаланиш ва жамиятда экологик маданият ҳамда экологик онгни ривожлантириш нафақат табиатни муҳофаза қилиш органларининг иши, балки шу заминда яшаётган ҳар бир инсоннинг она Ватанимиз олдидаги фарзандлик бурчидир.

 

Кувондиқ ЖУМАНИЁЗОВ Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик
палатаси депутати

 

Самад БЕГИЕВ

Ўзбекистон экологик ҳаракати

“Ёшлар қаноти” етакчиси